10 – lecie chóru „Canto grazioso” przy

Pszczyńskim Uniwersytecie Trzeciego Wieku

         Mija 10 lat odkąd zaczęłyśmy śpiewać i fakt, że śpiewamy dalej, jest piękny.

Zaczęło się od rozmów z zaprzyjaźnionymi, a lubiącymi śpiew członkiniami Pszczyńskiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku i panią Jadwigą Masny, późniejszą dyrygentką, i tak przy akceptacji zarządu i zachęcie pana Krystiana Latko - wiceprezesa, w kwietniu 2014 roku zapadło postanowienie o możliwości założenia chóru uniwersyteckiego.

Zgłosiło się 15 ochotniczek, po roku było nas już 24 i mniej więcej taka ilość członkiń chóru się utrzymuje. W ciągu lat parę osób z różnych przyczyn zrezygnowało z przynależności, na ich miejsce przyszło kilka nowych, ale trzon stanowi grupa śpiewająca od samego początku.

Główną entuzjastką, organizatorką, założycielką chóru i pierwszą dyrygentką była pani Jadwiga Masny (1948- 2020). Była to osoba z doświadczeniem z zakresu chóralistyki, gdyż jako nauczycielka muzyki przez cały okres swojej pracy zawodowej prowadziła chóry szkolne i nauczycielskie, a przez 36 lat regionalny zespół śpiewaczy w Radostowicach, zdobywający nagrody na ogólnopolskich przeglądach folklorystycznych. Muzyczne kształcenie pani Jadwiga rozpoczęła w Społecznym Ognisku Muzycznym w Pszczynie, szkołę średnią muzyczną ukończyła w Katowicach, a Studium Nauczycielskie na kierunku muzycznym i wyższe studia w Filii Uniwersytetu Śląskiego w Cieszynie (wychowanie muzyczne).

Znajdując chętne do śpiewania spośród członkiń założonego dwa lata wcześniej Pszczyńskiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku z prezeską panią Ewą Kołodziejczyk na czele, pani Jadwiga z zapałem zabrała się do pracy. Chór rozpoczął działalność pod nazwą „Vocal senior”, zamieniając ją we wrześniu 2016 roku na bardziej dźwięczą „Canto grazioso” (czyli śpiew z wdziękiem). Pierwszy nasz występ miał miejsce już w czerwcu 2014 r. w klubie „Pod 13” na zakończenie cyklu spotkań „Poezji i muzyki” za rok 2013/2014. Na tej kameralnej scenie w pierwszym roku działalności chór występował jeszcze kilkakrotnie. Pierwsze wystąpienie przed szerszą publicznością miało miejsce podczas inauguracji roku akademickiego PUTW 2014/2015 w październiku.

Za 4-letniej dyrygentury Jadwigi Masny (od kwietnia 2014 do lutego 2018) chór brał udział w Oświęcimskich Spotkaniach Artystycznych Seniorów, gdzie prezentują się w ramach konkursu zespoły przede wszystkim ze Śląska i Małopolski.

Pierwszy występ w Oświęcimiu w październiku 2014 r. był dla nas okazją do zapoznania się z repertuarem innych zespołów, do zaprezentowania na dużej scenie i przed szerszą publicznością, a także do zaznajomienia się z kryteriami ocen w konkursie. W następnym roku otrzymałyśmy już wyróżnienie, a w dwóch kolejnych edycjach I nagrodę.

W styczniu 2016 r. chór zapoczątkował swój udział w kolędowaniu chórów Uniwersytetów Trzeciego Wieku Województwa Śląskiego i Ościennych pod hasłem „Kolędujmy Małemu” w Częstochowie, którego organizatorem jest UTW przy Politechnice Częstochowskiej. Występy mają charakter przeglądu, w którym chóry prezentują 2-3 utwory z własnego repertuaru, a wszystkie zespoły wspólnie śpiewają jedną kolędę opracowaną przez organizatora.

Do innych występów zewnętrznych w pierwszym okresie działalności należały występy w lutym 2015 w Świętochłowicach oraz w Kętach w 2016 roku na zaproszenie tamtejszych UTW.

W Pszczynie istotnym było nawiązanie współpracy w 2015 z Domem Opieki Społecznej, gdzie kolędujemy co roku, od tego samego czasu koncertujemy także podczas spotkań seniorów na pszczyńskich osiedlach.

Ważnym dla nas wydarzeniem było zaproszenie do udziału w artystycznej oprawie uroczystości nadania nagród w ramach imprezy „Klejnoty Ziemi Pszczyńskiej” w 2017 r. organizowanej co roku przez Powiatowy Urząd Pracy w Pszczynie w Sali Lustrzanej Muzeum.

Od początku chór bierze udział w uroczystościach PUTW - inauguracji i zakończeniu roku akademickiego, czy podczas spotkań opłatkowych. Początkowo repertuar skupiał się na pieśniach typowych dla chórów tzn. kanonach, czy pieśniach śpiewanych a capella na 2-3 głosy, z włączeniem także piosenek estradowych (choćby dla przypomnienia sobie melodii sprzed lat), np. piosenek z repertuaru Maryli Rodowicz, Marka Grechuty czy Tadeusza Woźniaka.

Ciężka choroba naszej dyrygentki nie pozwoliła jej na dalsze prowadzenie chóru i w marcu 2018 r. przejęła tę rolę pani Halina Rawecka-Czernik, wraz z tą zmianą zmienił się także charakter naszego repertuaru oraz sposób prowadzenie zajęć. Trzeba było zmienić nieco nasze przyzwyczajenia, co myślę, wyszło nam na dobre. Każdy prowadzący, nie tylko w chóralistyce, ma bowiem swój styl, swój sposób prowadzenia zespołu i swoje przemyślenia na ten temat.

Pani Halina Rawecka-Czernik (ur. w Poznaniu w 1946 r.) podstawową i średnią szkołę muzyczną ukończyła w swoim rodzinnym mieście, a w 1971 r. Akademię Muzyczną w Katowicach. Była nauczycielką zajęć rytmicznych i muzyki w przedszkolach, szkołach podstawowych i średnich w Świętochłowicach i Katowicach, także nauczycielką fortepianu w szkole muzycznej w Katowicach później w Społecznym Ognisku Muzycznym w Pszczynie.

Od czasu przejścia na emeryturę jest organistką w parafii Miłosierdzia Bożego w Pszczynie, od 1990 r. prowadzi też Zespół Pieśni i Tańca „Rudołtowice”, który w ciągu lat zdobywał liczne nagrody w ogólnopolskich przeglądach ludowych i festiwalach folklorystycznych.

Pani Halina prowadzi chór ambitnie, ukrócając nieraz towarzyskie zapędy uczestniczek, czemu trudno się dziwić, jako że próby mamy tylko raz w tygodniu przez 1,5 godziny, więc tego czasu jest zawsze za mało. Poza tym nasz chór składa się z osób starszych, więc jest oczywistym, że częściej przytrafiają się choroby, pobyty w sanatorium czy inne niedyspozycje, co ma wpływ na charakter zajęć. Pani Halina radzi sobie z tym jak może, śrubując nasze możliwości, za co, po udanych występach, jesteśmy jej wdzięczni.

Ze względu na to, że literatury na chór o głosach z małą rozpiętością skali wokalnej jest bardzo mało, dyrygentka z konieczności opracowuje utwory na 3 lub 4 głosy równe, a sam repertuar dostosowany jest do charakteru występów (świeckich i kościelnych) w zależności od potrzeb, a także do wieku chórzystek i słuchaczy.

Przy wykonaniu niektórych utworów, zachodzi potrzeba akompaniowania chórowi i tutaj niezastąpiona jest pani Iwona Łapeta (nauczycielka muzyki w Społecznym Ognisku Muzycznym w Pszczynie oraz organistka w parafii Podwyższenia Krzyża Świętego), która współpracuje z chórem od czasu dyrygentury pani Jadwigi Masny.

Przez kolejne więc lata kontynuujemy coroczny (z przerwą na covid) udział w Oświęcimskich Artystycznych Spotkaniach Seniorów, gdzie zdobyliśmy I miejsca w 2018 i 2019 roku i wyróżnienie w 2023 (rok 2022 nie miał charakteru konkursu). W dalszym ciągu bierzemy udział w kolędowaniu na scenie Filharmonii Częstochowskiej, w 2022 r. kolędowanie zastąpiono piosenkami o wiośnie (występ odbył się w kwietniu). Chór kontynuuje też tradycję corocznego kolędowania w Domu Pomocy Społecznej, gdzie jesteśmy zawsze bardzo serdecznie witani.

W roku 2022 chór wystąpił podczas Targów Seniorów w Bielsku-Białej organizowanych przez Urząd Wojewódzki w Katowicach, w 2024 r. wziął udział w Gostyńskim Przeglądzie Chórów.

„Canto grazioso” wpisało się w środowiskową imprezę pod hasłem „Pszczyńskie Święto Chórów” w listopadzie 2022 i 2023 roku w Parafii Miłosierdzia Bożego, a także w Pszczyńskich Spotkaniach Chóralnych (kolędowanie) w styczniu 2020, 2023 i 2024 roku (w Starej Wsi, Piasku, w Pszczynie w Parafii Miłosierdzia Bożego). Chór brał udział w koncertach charytatywnych na rzecz Hospicjum św. Ojca Pio w 2022 i 2023 roku i Stowarzyszenia „Kulejące Anioły”.

W parku pszczyńskim w maju 2022 r. miały miejsce obchody 100-lecia Powstań Śląskich, w których także nasz chór uczestniczył.

W macierzystym środowisku, czyli w obrębie uroczystości PUTW, chór rozpoczyna inaugurację roku akademickiego, bierze udział w zakończeniu roku, w spotkaniach opłatkowych, w koncercie zespołów artystycznych uniwersytetu realizowanych w latach 2018, 2023 i 2024, zaprojektowanych od tego roku jako imprezy cykliczne. Chór prezentował także swój repertuar podczas obchodów 10-lecia PUTW w 2022 roku.

Uroczyste obchody 10-lecia istnienia chóru „Cante grazioso” mogły odbyć się już na scenie widowiskowej w nowym budynku Pszczyńskiego Centrum Kultury przy ul. Jagiełły 10 kwietnia 2024 roku. Chór zaprezentował w I części, pięć utworów śpiewanych i opracowanych jeszcze za czasów dyrygentury pani Jadwigi Masny, w drugiej z naszego późniejszego repertuaru. Śpiewał także zespół „13” (zespół wyłonił

się z naszego chóru w 2016 r., związany jest z programem „Poezja i muzyka”, prowadzonym przez panią Renatę Zborowską w klubie „Pod 13” w starym budynku PCK-u). Zaproszonym gościem na uroczystości 10-lecia był chór „Lutnia” jako najstarszy pszczyński chór, który także zaprezentował swoje pieśni. Nie zabrakło na uroczystości przedstawicieli Urzędu Miejskiego i Starostwa Powiatowego. Udaną prezentację multimedialną na 10-lecie przygotowali panowie Henryk i Kamil Knapikowie.

Te 10 lat dało nam dużo satysfakcji i radości, z samej choćby tylko potrzeby wspólnego śpiewania, wspólnych spotkań, wyjazdów, także wspólnych niepokojów o jakość występów. Integrują nas też wyjazdy, które kontynuujemy od roku 2016 do Szaflar, jako że są to wyjazdy nie tylko dla ciała (termiczne kąpiele zdrowotne), ale także traktowane jako ćwiczenia wokalne uzupełniane ostatnio o prozdrowotne pogadanki merytoryczno-humorystyczne przygotowywane przez wolontariuszki - uczestniczki wyprawy. Wyjazdy te zawsze są połączone z poznawaniem ciekawostek historyczno-geograficznych miejscowości południowej Polski.

Rzeczniczką naszej grupy i organizatorką wszelkich naszych występów i wyjazdów jest pani Regina Nowak, która zajmuje się tym od samego początku działalności chóru, o kronikarskie dokumentowanie i zdjęcia dba współkronikarka PUTW, a członkini chóru pani Małgorzata Masny, albumy ze zdjęciami gromadzi także pani Maryla Kuś.

Jako chórzystka (członkini od chwili założenia chóru) chciałabym życzyć całemu zespołowi, i także sobie, dalszej pomyślnej działalności, zachowania poziomu, a także zdrowia, energii i chęci do wspólnego śpiewania. Istotnym jest także poszerzenie naszego grona, do czego zachęcamy studentki i studentów PUTW.

                                 Pszczyna lipiec 2024                      Barbara Solarska                              

                                --------------------------------------------------- Canto Grazioso --------------------------------------------------